Dosya İndirme Yöntemleri
İnternet sunucularındaki ağ trafiği keyfinizi kaçırabilir. Yazılım geliştiriciler bu yüzden dosya indirme için alternatif protokoller ve sistemler geliştiriyor.
İnternetin yaratıldığı günlerde alışverişi yapılan tek veri türü metindi.Günümüzdeyse kullanıcılar metne ek olarak sayısız ortam çeşidini, yani video küpleri, televizyon programlarını, filmleri, animasyonları, ses dosyalarını, grafikleri ve şifreli dosyaları indiriyor. Elbette zengin ortamların talep ettiği bant genişliği arttıkça, internetin altyapısında da bazı değişiklikler oldu. Yine de bir program ya da oyun revaçta oldu mu, sunucunun trafiği sanki herkes aynı anda dosya indirmek için hücum etmişçesine, arapsaçına dönüyor.
Dolayısıyla dosya indirme hızı düşüyor, indirilen dosyalar bozuk çıkıyor, sunuculara erişim sağlanamıyor. Eğer iyi bant genişliği değerine sahip bir geniş bant internet bağlantınız varsa, büyük dosyaları indirmek kolay olacaktır. Buna karşılık yavaş bir bağlantıyla tek bir dosyayı indirmek bile saatler alabilir. İşte bu yüzden diğer dosya dağıtım yöntemleri olan ayna sunucuları ve P2P paylaşımını da dikkate almalısınız.
Free Download Manager, Orbit Downloader, Download Accelerator ve bu gibi dosyaları iki ya da daha fazla kesime ayırıp bunları aynı anda indiren, böylece indirme sürecini ciddi oranda kısaltan yazılımlar da var. İndirme yöneticileri, dosya indirme işlemini duraklatmanıza ve sonra kaldığınız yerden devam etmenize de izin veriyor.
Geleneksel indirme
Yazılımı yayınlayan, program dosyasını kendi sunucusuna koyar ve o dosyanın bağlantısını popüler dosya indirme sitelerinde duyurur. Kullanıcılar web tarayıcıları (istemci diye anılır) aracılığıyla bu sunucudan dosya indirme talebinde bulunur. Sunucu, programın kopyalarını karşıya yüklemeye hazırlanır. TCP protokolü uyarınca dosyalar paketlere bölünür ve dosyayı talep eden kullanıcılara yollanır. Sunucu sadece belli sayıda dosya indirme isteğini yanıtlayabilir. Aşırı bir talep olduğunda sunucuya gelen ve sunucudan giden trafik yoğunlaşır; herkesin indirme oturumu yavaşlar veya yeni dosya indirme istekleri geri çevrilir. Bu yöntem, eğer sunucu kendi kısıtlı imkânları içinde çalışıyorsa işe yarar. Yoksa reddedilen kullanıcıların daha sonra, sunucunun daha az yoğun olduğu bir zaman tekrar şanslarını denemesi gerekir.
Ayna sunucular
Dünyanın dört bir köşesine dağılmış birbirinin aynı sunuculardan oluşur. Amaç, ana sunucu başına düşen trafiği rahatlatmaktır. Yazılım yayımcıları sunucu darboğazını aşmak için birden çok sunucu kullanır. Bir istemci, bir uygulamayı indirme isteğinde bulunduğunda, bir dizi ayna sunucunun listesiyle karşılaşır. Kullanıcı, eğer o an seçili olan sunucu yoğunsa, bir başka sunucuya geçebilir. Genellikle, ABD merkezli bir dosya indirme sitesinin aynaları farklı kıtalarda olur. Örneğin Türkiye’deki kullanıcılar da aynı içeriğe bir ayna sunucudan ulaşabilir.
Peer to Peer
İlk iki yöntemde internet sunucularından dosya indirmek için bir web tarayıcısı (istemci) kullanmak zorundasınız. Ama peer to peer (kullanıcıdan kullanıcıya) yöntemi, bu hizmet için özel bir yazılım gerektiriyor. Bu ağ üzerinde bulunan herkes “kullanıcıdan kullanıcıya dosya paylaşım istemcisi” denilen ve birbiriyle iletişim kurabilen programlardan faydalanıyor. Örneğin, Gnutella istemcisini kullanan herkes bu sayede birbiriyle dosya paylaşabiliyor.
Belli bir MP3 şarkısı, oyun, e-kitap ya da video klip için talepte bulunduğunuzda bu istek o P2P ağındaki tüm istemcilere gidiyor. Eğer herhangi birinde o program varsa, kullandığı istemci o dosyayı sizin istemcinize gönderiyor. Bunun dezavantajı, size dosya gönderen kullanıcının internetten her an çıkabilecek olması. Ayrıca sülükleri, yani dosya indiren ama kimseyle paylaşmayan kişileri ayıklamak için de bir mekanizma yok.
BitTorrent
Dosya indirmek için BitTorrent protokolünü kullandığınızda, BitTorrent istemciniz ilkin “Tracker” (iz sürücü) adı verilen bir bilgisayarla bağlantı kurar. Tracker dosya isteğinizi aldığında, bunu o dosyanın kopyasını barındıran diğer bilgisayarlara (bunlara seed, yani tohum deniyor) iletir. Seed’ler bilgisayarınıza bir .torrent dosyası gönderir. Bu dosya, bilgisayarınızı seed’lere ve indirmek istediğiniz dosyaya yönlendirecek bilgileri içerir. Torrent dosyasını indirdiğinizde, tracker dosyanın farklı kısımlarının farklı seed’lerden indirilmesini sağlar. Parçalar geldiği vakit bilgisayarınızda birleştirilir.
Hangi birini kullanmalıyım?
Saydığımız dört dosya indirme yönteminden hangisinin sizin için daha uygun olduğunu merak ediyorsunuzdur. Torrent’ler ve P2P ağları, özellikle büyük boyutlu dosyalar için en etkili indirme yöntemi. Bunlar, düzenli bir şekilde dosya indirenler için. Torrentler ve P2P istemcileri, filmler, sesli kitaplar, e-kitaplar, e-dergiler gibi içeriği doğrudan dünyanın her yanındaki kullanıcıların bilgisayarından indirmek için ideal. Bu ağlardaki herkes genelde iyi bir koleksiyona sahip oluyor ve elindekini paylaşmaya can atıyor. Eğer nadiren dosya indiriyorsanız ilk iki yöntemi tercih etmelisiniz. FlashGet, GetRight ve Free Download Manager gibi programlar ilerlemeyi kontrol etmek, indirmeyi duraklatmak ve tekrar devam etmek için yararlı özelliklere sahip.
Küçük sözlük
- BitTorrent: Bir P2P paylaşım protokolü. BitTorrent aynı zamanda dosyanın kopyasına sahip olan farklı bilgisayarları (seed) kullanarak dosya dağıtımında yük dengesi sağlıyor.
- Sülükler: Paylaşım hem almak hem vermekle ilgilidir. Kendi verilerini paylaşmadan sadece dosya indirenlere sülük (leech) deniyor.
- İstemci: istemci (client), kullanıcının bilgisayarında çalışan bir yazılımdır. Bazı ağ protokollerini kullanan istemci, bir internet sunucusundaki web sunucu yazılımıyla iletişim kurar. Bu da kullanıcının web tabanlı e-posta, sohbet, dosya aktarımı vb. bir dizi çevrimiçi hizmetten yararlanmasını sağlar. Web tarayıcısı ve diğer kullanıcıdan kullanıcıya ağ yazılımlarını popüler istemcilere örnek gösterebiliriz.
- P2P: Normalde, bir ağdaki bilgisayarlar merkei bir sunucu aracılığıyla haberleşir. Bir P2P sistemindeyse bu bilgisayarlar bir sunucunun müdahalesi olmadan ya da en az müdahaleyle, doğrudan birbirlerine bağlanır. Bu tarz ağlara ”kullanıcıdan kullanıcıya” ağ denir.
- Seed: Bir BitTorrent dosyasının eksiksiz kopyasını içeren bilgisayara seed (tohum) denir. Bir dosyanın parçalarını birden çok tohumdan eşzamanlı olarak indirebilirsiniz.
- Swarm: Dosyanın tamamını barındıran ya da dosyayı indirmekte olan bilgisayar (seed) grubuna swarm (oğul) denir, “.torrent” Torrent uzantısına sahip olan ve işaretçi görevi gören bir dosyadır. Tracker’ı işaret eden meta verileri ve indirmek istediğiniz dosyaya sahip seedlerin listesini içerir.
- Tracker: Dosya dağıtımını düzenleyen bilgisayara tracker (iz sürücü) denir. Tracker, aynı dosyanın farklı parçalarının farklı bilgisayarlardan alınmasını sağlar.
Kategori: Yazılım
