LTE:Yıldırım Hızında Mobil İnternet
LTE teknolojisi sayesinde internetten HD film izlemek, müzik dinlemek, çevrimiçi oyun oynamak ve tüm bu saydıklarımızı adsl’den daha hızlı yapmak mümkün oluyor.iPhone’un çıkışı ve ardından netbook furyasının başlamasıyla birlikte, mobil veri ihtiyacı hızla artışta.
Sadece Almanya’da mobil internet kullanıcılarının sayısı bir yıl içinde 1,3 milyon arttı. Tüm dünyada hizmet sağlayıcılar gelecekte oluşabilecek veri darboğazlarının üstesinden gelmek için daha hızlı aktarım teknolojileri geliştiriyorlar. Böylece insanlar cep telefonları ve dizüstü bilgisayarlarından sadece basit web sitelerine erişmekle kalmayacaklar. Şu anda çoğu servis sağlayıcı UMTS Turbo HSPA+ teknolojisi üzerinde çalışıyor.
Telefon bağlantısına son: LTE’nin büyük sıçrayışı
Ama ağ bağlantısını hızlandıran UMTS Turbo HSPA+ sadece bir iletim çözümü. Operatörlerse şimdiden geleceğin teknolojisini, yani LTE’yi (Long Term Evolution, yani Uzun Vadeli Evrim) deniyorlar ve bu teknolojinin önümüzdeki birkaç sene içinde mobil interneti ele geçireceğini düşünüyorlar.
LTE’nin özelliği, ADSL standardına toz yutturan hızlı bir bağlantı şekli olması. LTE hız avantajı sayesinde sadece mobil aygıtlar için değil, evlerdeki PC’ler için de dikkate değer bir seçenek oluyor. Şu an WLAN’le kıyaslanabilecek saniyede 100 Mbit hızı sayesinde LTE, internete telefon hattı üzerinden bağlanma teknolojilerini tarihe gömecek.
LTE testleri tam gaz ilerliyor, buna rağmen 3GPP standart belirleme konseyi ilk teknik spesifikasyonları 2010 ortalarında ayrıntılı bir şekilde açıklayacak. Önümüzdeki yıldan başlayarak antenlerin geniş çapta kurulumu gerçekleşecek. Kimi ülkelerde hizmet sağlayıcılar daha şimdiden mevcut antenlerini LTE’yle uyumlu hale getirmeye başladılar bile, çünkü bu teknolojiyi özellikle büyük şehirlerde adım adım, eşzamanlı olarak uygulamak mümkün. Vodafone Avrupa’nın bazı şehirlerinde LTE’nin kırsal alanları da nihayet yüksek hızlı internet bağlantısına kavuşturması için çalışıyor.
Eğer pilot uygulamalar olumlu sonuç verirse, firma 2010 sonuna kadar Avrupa’da tüm şehir dışı alanları LTE kapsamına almaya kararlı. Cep telefonu hizmet sağlayıcıları LTE için 790 MHz ile 862 MHz arası serbest analog TV bandını kullanmak istiyor.
Hızlı dosya indirme: Saniyede 300 Mbit’e varan aktarım hızları
GSM, UMTS ve diğer kablosuz teknolojilerin bir arada var olması da mümkün. Eğer LTE bağlantısı çok zayıfsa, antenler sinyali bir diğer ağa iletebiliyor. LTE şu an 20 MHz ile 1,4 MHz arası kanallardan faydalandığı için ülkeler arasında da kullanılabiliyor. Böylece bu teknoloji her bir kablosuz iletim düzenlemelerine uygun şekle getirilebilecek.
LTE ağının ilk ticari uygulaması İsveç’te geliştirildi ve önümüzdeki yıl resmen start alacak. Uzmanlar 80 Mbit/s ila 150 Mbit/s bant genişliğinin yeteceği görüşünde. Bu değer başlangıç için düşünülüyor ve dosya indirme için saniyede 300 Mbit’e varan hızlar öngörülüyor.
Bu hızda girişimsiz veri aktarımı sağlamak için, geliştiriciler aynı anda veri alımı ve gönderimi için çoklu anten kullanan ve büyük aktarım hızlarına izin veren MIMO, QAM ve QFDM gibi teknolojileri bir potada eritiyorlar . Veri paketleri tıpkı klasik DSL bağlantısında olduğu üzere kullanıcıya İnternet Protokolü, yani IP ile ulaştırılıyor. Bu yüzden teknoloji WLAN’e benziyor ve ağırlıklı olarak Hindistan ve Afrika’da sırf internet erişimi için kullanılan WiMax’e kafa tutuyor. WiMax’in Avrupa’da tutunamaması, alıcılarının ve antenlerinin popüler olmaması yüzünden uzmanlarWiMax’in Avrupa’da bir geleceğinin olmadığı görüşündeler.
Kısa gecikme süresi: HD video akışı ve video konferans mümkün
Ama LTE’nin tek ilgi çekici yanı yüksek veri hızı değil. Radyo hücresi başına birden çok katılımcı bulunabiliyor ve bu teknoloji sayesinde yük oranı daha dengeli dağıtılabiliyor. UMTS hızlandırıcıları olan HSPA ve HSPA+ ile de yaklaşık aynı ADSL hızlarına erişmek mümkün. Ancak bu ağlar bir anda aşırı yük altında kalıyor ve internet gezintisi bir işkenceye dönüşebiliyor. Bant genişliği dışında gecikme süresi (latency) de rol oynuyor ve LTE’nin 30 ms’lik gecikme süresi UMTS’inkinden çok daha düşük olduğu için kullanıcı tarafından fark edilmiyor.
Bu yüzden HD video izleme ve video konferans için de LTE ideal bir çözüm. Geliştiriciler aynı DVB-T’de olduğu gibi, araba radyo sistemlerine de bu teknolojiyi uyarlamaya çalışıyorlar. Avrupalı GSM operatörlerinin yaptığı testlerde, saatte ortalama 70 km hızla giden bir arabada 170 Mbit/s veri aktarım hızlarının mümkün olduğu görüldü. Bu yüzden, LTE’nin geleceği parlak diyebiliriz. Ne var ki LTE’nin tutunup tutunamaya-cağını, destekleyen aygıtların yanı sıra piyasaya çıkış sırasındaki fiyatı da belirleyecek.
Çünkü giderek daha fazla kullanıcı internete bağlanıyor ve HSPA çoğu uygulama için yeterli hız sunuyor. Dahası birçok kullanıcı sürekli web’de kalmaktan hala çekiniyor. Dialego piyasa araştırma firması, cep telefonu kullanıcılarının sadece %10′unun her gün internete bağlandığını ortaya koyuyor. Bunun başlıca sebebi fiyat olsa da, hemen ardından küçük ekran boyutları gelmekte..
LTE veri hızını bu teknolojilere borçlu
MIMO:
Çoklu Giriş Çoklu Çıkış anlamındaki MIMO, veri akışlarının aynı anda birkaç gönderici ve alıcı antenden yapılması esasına dayanıyor (maksimum anten sayısı LTE için dört). Bu sadece bit hızını artırmakla kalmıyor, kablosuz iletimde hata oranını da düşürüyor.
QAM:
Kuadratür Genlik Modülasyonu (QAM) ile farklı sinyaller, yani farklı bilgiler bir arada gönderilip alıcıda tekrar ayrıştırılabiliyor. Taşıyıcı dalgaların 90 derece faz değiştirmesi gerekiyor.
OFDM:
Ortagonal Frekans Bölme Multipleksi (OFDM) frekans bantlarının verimini artırmak için kullanılıyor. Radyo frekansları arasındaki mesafe öyle seçiliyor ki bu sinyaller birbirini engellemiyor.
Piyasaya çıkış: Tüm iş aygıtlarda ve fiyatta bitiyor
Teknik engeller kolayca aşılabilir. Nitekim LTE USB aygıtları için ilk yonga setleri çıktı bile. Daha etkili olan bir faktör, cep telefonu operatörlerinin nasıl bir fiyatlandırma politikası izleyeceği. Eğer bu mobil teknoloji yaygınlaşırsa, cep telefonuyla yapılan konuşmalardan ve SMS’ten gelen kar azalabilir. İnternetten sohbet ya da görüşme daha ucuzken kullanıcı neden GSM için para ödesin ki? Hatta ilk çekişmeler başladı bile. Daha bundan birkaç ay önce, Avrupa’nın büyük operatörlerinden T-Mobile, VoIP hizmeti Skype’a mobil erişimi engelledi.
Bugüne kadar cep telefonu operatörlerinin sunduğu veri planlarında aslında bir hile vardı: İnternete erişmek için UMTS ya da HSPA kullanıyorsanız 5-10 GB gibi kısıtlı bir veri trafiğinin ardından şirketler bağlantınızı kesip sizi GSM’e yönlendiriyordu. İnterneti her gün kullanan, internetten film izleyip müzik dinleyen ve güncellemelerini düzenli yapan biri için bu kota elbette yeteri değil. O yüzden, LTE’nin karşısındaki en büyük engelin teknoloji değil de cep telefonu operatörleri olduğunu söylemek yerinde olur.
Mobil sörfün yavaşlığı LTE sayesinde geçmişe karışıyor. Teknoloji, cep telefonundan HD video akışı görüntülemeye yetecek kadar hızlı ve hatta evdeki PC’ler için bile yeterince güçlü. Bu teknolojinin kullanıcıya ulaşıp ulaşmayacağını ise donanımın dışında cep telefonu operatörleri belirleyecek. Bunun için ağ engellerini kaldırmaları ve fiyatları kullanıcıların erişebileceği düzeye çekmeleri gerekiyor.
