Kablosuz Elektrik: WREL Teknolojisi
Kendinizi içinde bir tek kablo bile bulunmayan bir evde hayal edin. Televizyonunuz, müzik setiniz, DVD ya da Blu-ray oynatıcınız, kaliteli kulaklıklarınız ne pil ne de elektrik kablosu olmadan çalışabiliyor. Hatta dizüstü bilgisayar, cep telefonu ya da dijital fotoğraf makinelerinizin pilleri adımınızı evden içeri attığınız anda, hiçbir kablo olmadan, kendiliğinden şarj olmaya başlıyor.
Bu hayali gerçek kılacak teknolojinin temeli, dünyaca ünlü Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MİT) atıldı. Teknoloji, 2006 yılından bu yana “Witricity” kod adıyla geliştiriliyordu. 2007′de Intel’in daha da ileri götürdüğü bu yöntemin birkaç yıl içinde piyasaya sunulmaya hazır olacağı söyleniyor. Intel kendi kablosuz enerji iletimi teknolojisine “WREL” (Kablosuz rezonans enerji bağlantısı – Wireless Resonant Energy Link) adını vermiş. Bunu, rezonans yöntemiyle kablosuz enerji aktarımı olarak düşünmek mümkün.
Intel, söz konusu teknolojinin etkili şekilde çalıştığını geçen sene ispatladı. Intel’in Baş Teknoloji Sorumlusu (CTO) Justin Rattner, IDF’de (Intel Geliştiriciler Forumu) 60 watt’lik bir ampulü kablo kullanmadan bir metre öteden yakabildi. Intel o günden bu yana WREL’in bir netbook’u ya da ses sistemini elektrik kablosu olmadan çalıştırabildi, hatta müzik sistemine ses aktarımını da kablosuz olarak yapabildi.
WREL nasıl çalışıyor?
WREL (Kablosuz rezonant enerji bağlantısı) teknolojisi, enerjiyi kablosuz olarak uçbirim aygıtlarına taşıyabiliyor. Bunun için elektrik, başlangıç noktasında bir kablo döngüsünün içinden geçiyor ve iletim sarımında ortaya çıkan manyetik alan belirli bir frekansa getiriliyor. WREL alıcı sarımı ise belirli bir mesafeden enerjiyi havadan alıp hedef donanıma (tıpkı bir tel antende olduğu gibi) iletebiliyor.
Nasıl işliyor: Rezonans tel sarımları havadaki elektriği yakalıyor
İlk WREL tanıtım gösterisi izleyenler üzerinde WLAN iletiminde olduğu gibi bir etki bıraktı. İlk defa kablosuz internet kullanışınızı anımsıyor musunuz? Siz de bu muazzam teknolojinin kablo olmadan nasıl çalıştığını merak etmiş, içgüdüsel bir şekilde elinizi uzatıp bağlantıyı kesip kesemeyeceğinizi görmek istemişsinizdir. Ondan sonra da yavaş yavaş alışmışsınızdır. WREL kablosuz enerji iletiminin altında yatan, adına rezonans (ya da çınlama) denilen bir olgu.
Bir WREL alıcısı, bir tel sarımı sayesinde ileticinin yarattığı manyetik alandan, eğer frekansı tutuyorsa yine bir tel sarımı aracılığıyla enerji alabiliyor. İki taraftaki sarımların da en ideal empedans uyumunu sağlaması gerekiyor. Sonuçta bu teller tıpkı bir bisikletin vitesi gibi çalışıyor. Tepe yukarı tırmanırken enerjiyi verimli kullanmak için vitesi küçültmek, inerken de büyütmek gerekli. Alıcı, kendi boyutuna göre istediği voltajı ve akımı ayarlayarak bir kargaşa oluşmasını engelliyor. Elektrikli diş fırçalarında ya da yeni cep telefonlarında, örneğin Palm Pre’nin “Touchstone” adlı şarj istasyonunda kullanılan yeni enerji iletim yöntemleri de var kuşkusuz. Ama bunlarda aygıtların birbirine çok yakın olması, hatta değmesi gerekiyor.
Oysaki WREL uzaktan da çalışabiliyor. Şu ana kadarki test düzeneklerinde (yukarıdaki resme bakınız) alıcı aygıt 20 santimetre ila 1 metre arasında uzaktan kullanılabiliyor. Intel, WREL alıcılarının güç temininde herhangi bir kesinti olmaksızın rahatça hareket ettirilebildiği bu bölgeyi “manyetik alan” olarak tanımlıyor.
Araştırmanın odak noktası: Daha verimli, daha büyük manyetik alan
Ama evdeki tüm elektrik kablolarını ve prizleri söküp atmadan önce biraz daha araştırma yapmak gerekiyor.Zira önümüzdeki birkaç yıl içinde netleştirilmesi gereken bazı teknik ayrıntılar var. Intel laboratuvarlarının Seattle’daki araştırma ekibi verimliliği artırmak, yapı faktörünü ve radyasyon korumasını iyileştirmek için ter döküyor. Intel’in şu ana kadarki deneyleri %75 gibi büyüleyici bir enerji verimini gösterse de, küresel enerji krizi düşünüldüğünde bu hala yetersiz. Intel’in Araştırma Müdürü Rattner, pillerin dolaylı şarjında gereğinden fazla enerjinin harcandığına işaret ederek “WREL’in başta gelen özelliklerinden biri olan yüksek verimlilik akıl almayacak kadar iyi,” diyor.
Intel'in bu WREL test düzeneğinde kısa bir mesafeden 60 Watt'lik bir ampulü yakmak mümkün.
Ancak verimlilik bu sarımlı tellerin birbirine ne şekilde baktığıyla da ilişkili. Eğer alıcıyı yerinden azıcık oynatacak olursanız verim ciddi oranda düşüyor. Araştırmacılar, bu tel sarımlarının yerine manyetik alandaki rezonansı daha iyi ayarlayabilen algılayıcılar ve mikroyongalar üzerinde çalışıyor. “Belki de ilerde tüm enerji mutfak dolaplarınızdan yayılacak,” diyor lustin Rattner. “O zaman mutfak aletlerinizi de kablosuz çalıştırabileceksiniz.”
Evinizdeki tüm aygıtları aynı anda çalıştırmak için büyük bir WREL ileticisi kullanıp bu “büyülü alanı”genişletmek de mümkün. Böylece çalışma masanızdaki tüm elektrikli aletler aynı anda şarj olacak.
WREL’in kablo sarımları dizüstü bilgisayara sığabilecek, azalan güç tüketimi ve minyatürleşme sayesinde netbook’lar, dijital fotoğraf makineleri ve telefonlar da bu teknolojiden faydalanacak. Ama radyasyon sorusu insanın zihnine takılıyor. Bu kadar çok enerjinin havadan iletilmesi sağlığa zararlı değil mi? Sorunun yanıtı temelde hayır, zira WREL insan vücuduna zararı olmayan manyetik dalgaları kullanıyor. Sadece 2,4 GHz sabit frekansa sahip elektromanyetik dalgalar suyu kaynatabiliyor ve bu yüzden mikrodalga aygıtlarında kullanılıyor.
Manyetik alanlar daima beraberlerinde elektromanyetik radyasyon tehdidini getiriyor. Intel laboratuvarlarında frekanslar en az elektromanyetik yükü oluşturacak manyetik alanlar oluşturacak şekilde ayarlanıyor. İlerde manyetik sabit diskler gibi son derece hassas elektronik aygıtlar da bu “büyülü alan” içinde kusursuz şekilde çalışabilecek. WREL teknolojisi piyasaya ticari bir ürün olarak sürüldüğünde, insanlar için tamamen zararsız bir ürün olacak.
Sırada neler var?: Fişe, prize, kabloya son
WREL alıcısı sayesinde laboratuvarda bir netbook çalıştırmak mümkün. Bilgisayarın çıkarılmış pilleri de kanıt olarak masada duruyor.
WREL teknolojisi güvenli ve rahatça kullanılır hale gelir gelmez, kalp pilleri ya da yapay organ nakli gibi birçok alanda kullanılabilecek.Kablolu güç iletimi sadece ev aletlerinde değil yüksek teknolojide de kendine yer bulacak. Düşünün ki bilgisayarınızın mikro işlemcisi üzerindeki yüzlerce temas noktasından değil de sadece tek bir yerden WREL ile enerji alabilecek ve aynısı tüm PC bileşenleri için de geçerli olacak. Çok yakında kablosuz veri iletimi de en azından WLAN ile internet erişimi kadar yaygın bir hal alacak.
Kategori: Donanım
